قزاق

 بخش اول

به منظور بررسي و تحقيق درباره تاريخ و زندگي فعلي قزاق هاي ايران، هيئتي از کارشناسان و مورخان جمهوري قزاقستان، در هفته اول مرداد 85 به گرگان سفر کردند. افراد اين هيئت عبارت بودند از:
1- اوتونجي کوشباي، کارشناس ميراث فرهنگي و مسئول بخش تاريخ موزه استان مانقشلاق.
2- يسبرگن اينگرباي، سردبير روزنامه آق کتک آرايي.

3- نياز توپش، مترجم زبان فارسي و استاد دانشگاه آق تاو.
 در بخش نخست اين گزارش نظر خوانندگان را به گفتگويي که با آقاي کوشباي انجام شده است جلب مي کنيم. در شماره هاي آينده خوانندگان با ديگر اعضاي اين هيئت آشنا خواهند شد.
به دنبال ردپاي ارازمحمد تورمحمد،
از چهره هاي ملي قزاقستان در ايران
ع  لطفا خودتان را معرفي کنيد و هدف از سفر به ايران را بفرماييد؟
ظ   من اوتونجي کوشباي، کارشناس بخش تاريخ و ميراث فرهنگي استان مانقشلاق هستم. هدف از سفر به ايران بررسي و تحقيق تاريخ 70 ساله حضور قزاق ها در ايران براي نوشتن کتاب تاريخ معاصر قزاق هاست.
حضور قزاق ها در ايران که 70 سال پيش از دست کمونيست ها فرار کرده و به ايران مهاجرت کرده اند، با فراز و نشيب ها و دشواري هايي همراه بوده و برادران قزاق  ما در آن سال ها سختي هاي زيادي را متحمل شده اند. اين مهاجرت بخشي از تاريخ قزاقستان است و ما به دستور رئيس جمهور قزاقستان در حال تهيه کتاب اين بخش از تاريخ قزاقستان هستيم تا بتوانيم يافته هاي خودمان را به نسل آينده انتقال بدهيم.
ع  مانقشلاق در گذشته يکي از مراکز تمدن و فرهنگ قزاقستان و آسياي مرکزي محسوب مي شود و ما در اغلب کتاب هاي تاريخي به نام مانقشلاق برخورد مي کنيم، لطفا در مورد نام آن و نيز تاريخ آن بفرماييد؟
ظ  بله، امروزه بزرگترين و مهم ترين آثار تاريخي قزاقستان در استان مانقشلاق قرار دارد. در تمام نقاط قزاقستان 25 هزار يادگار تاريخي وجود دارد که نصف آن يعني 12 هزار و 500 اثر تاريخي در استان مانقشلاق است و تا به حال درباره آثار تاريخي اين استان کتاب هاي زيادي نوشته شده است و اما در مورد نام آن بايد بگويم که در سال هاي گذشته اين استان يکي از مناطق بسيار خوش آب و هواي قزاقستان بود و به معني هزار مکان قشلاقي است، با مراتع و چشمه سارها و درختان فراوان است و اين کلمه بيانگر خوش آب و هوا بودن آن منطقه است.
ع  رابطه قزاقستان را با ايران چگونه مي بينيد؟
 ظ  در حال حاضر قزاقستان با ايران رابطه چنداني ندارد، اما فکر مي کنم به خاطر موقعيتي که ايران دارد در آينده رابطه ما با ايران گسترش خواهد يافت. در اين رابطه مراد عوض اف که پسر نويسنده بزرگ تاريخ قزاق به نام مختار عوض مي باشد، در رابطه با لزوم توسعه روابط با ايران کتابي در دست تهيه دارد که در آينده چاپ خواهد شد.
ع  ديدگاه شما درباره تاريخ و تمدن ايران چيست؟
ظ  من درباره تاريخ، فرهنگ و تمدن ايران قديم مطالعات زيادي دارم و اما از تاريخ جديد ايران هيچ اطلاعي ندارم. مي دانم که ايران از تاريخ و تمدن قديمي و مهم برخوردار بوده است و بدين لحاظ فکر مي کنم در آينده روابط سياسي و اقتصادي قزاقستان با ايران بيشتر خواهد شد.
ع   درباره بندر ساحلي آق تاو در کنار درياي خزر که تنها بندر صادراتي قزاقستان است بگوييد؟
ظ   آق تاو تنها بندر و تنها شهر ساحلي قزاقستان در کنار درياي خزر است و تنها راه مبادلات اقتصادي و فرهنگي بين پنج کشور ساحلي از طريق درياست. من فکر مي کنم که در آينده ارتباطات سياسي، اقتصادي، فرهنگي بين کشورهاي ساحلي توسعه خواهد يافت. اين نکته را هم اضافه کنم که در حال حاضر آق تاو مرکز استان مانقشلاق است و از 350 هزار نفر جمعيت استان حدود 165 هزار نفر آن در بندر آق تاو زندگي مي کنند. اين بندر نبض اقتصادي و تجاري جمهوري قزاقستان است. البته در سال هاي گذشته به اين بندر توجه زيادي نشده، اما بعد از استقلال قزاقستان اهميت اين بندر دوچندان شده و وضعيت مردم آن نيز به نسبت بهتر شده است.
ع آيا هدف از سفرتان فقط بررسي اوضاع تاريخي قزاق هاي ايران است؟
ظ  البته ما هدف ديگري هم داريم و آن بررسي وضعيت خانواده و بستگان مرحوم ارازمحمد تورمحمد، يکي از چهره هاي ملي قزاقستان است که وي در زمان رضاشاه از دست روس ها فرار کرده و به ايران مي آيد و بعد توسط ماموران روسي در ايران دستگير و در ترکمنستان تيرباران مي شود، ما در حال حاضر درباره حضور وي در ايران تحقيق مي کنيم و با خانواده وي که در بندرترکمن زندگي مي کنند، گفتگو کرديم و اطلاعات گرفتيم.
ما قصد داريم در سال 2006 براي تجليل از آن مرد بزرگ تاريخ معاصر قزاقستان و دانشمند معروف و روحاني بزرگ به مناسبت يکصدوبيست و پنجمين سال تولدش جشن بزرگي در سطح قزاقستان برگزار کنيم و در اين رابطه کتاب جديدي را بر اساس يافته هاي خود در ايران، تنظيم و چاپ کنيم.
 ع در اين سفر گرگان را چگونه ديديد؟
ظ گرگان شهري بزرگ و زيباست، و مردماني مهربان و مهمان نواز دارد. قزاق ها از زندگي در اين شهر راضي هستند. ما در اين چند روز فرصت گردش کردن و ديدن نقاط زيباي شهر گرگان را نيافتيم و همه اش در حال تحقيق و بررسي کارمان بودم. با اين وجود فکر مي کنم که اين سفر برايمان پربار خواهد بود.
ع  از شرکت شما در اين گفتگو تشکر کرده و برايتان توفيق و سلامتي آرزو دارم.
ظ  من هم از شما و ديگر دست اندکاران نشريه اقتصاد گلستان که اين گفتگو را انجام داديد تشکر مي کنم. اگر اين گفتگو را چاپ کرديد برايمان بفرستيد که خوشحال خواهيم شد.